Prof. Dr. Mutlu Binark
Bilişim ve Enformasyon Teknolojieri Ana Bilim Dalı Başkanı
Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü
Bilişim ve Enformasyon Teknolojileri ABD
Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Sosyal Bilimler Ens. Üst Katı- Beytepe/06800 Ankara
Ders Programı

Haberler

Teknoloji, Kültür, Uzam, Zaman – Eleştirel Yaklaşımlar

19 Ocak 2026

Ocak 2026 da ilk yayın alternatif bilişim derneğinden...açık erişim açık bilim politikası kapsamında kuramcılardan birincil el kaynaklardan teknoloji kültür uzam zaman tartışması...
erişim linki: https://ekitap.alternatifbilisim.org/teknoloji-kultur-uzam-zaman-elestirel-yaklasimlar/

Bir bütün olarak ele alındığında, Teknoloji, Kültür, Uzam, Zaman
– Eleştirel Yaklaşımlar başlıklı kitapta yer alan bu yazılar, teknolojik dönüşüm ve sosyal deneyimin iç içe geçmiş merceklerinden modernitenin değişen koşullarının izini sürüyor. Mumford’un makine ideolojisine yönelik hümanist eleştirisinden Crary’nin geç kapitalizmde görme ve zamansallık üzerine düşüncelerine kadar, her bölüm insanlarla teknoloji arasındaki ilişkinin hiçbir zaman sadece araçsal değil, varoluşsal ve politik
olduğunu ortaya koyuyor. Bu analizlerin hepsinde ortak bir tema var: hızlanma ve soyutlama çağında anlam, irade ve politik yönelim arayışı.
Burada bir araya gelen düşünürler, modernitenin krizinin yalnızca teknolojinin aşırılığıyla değil, rezonans, topluluk ve derinliğin aşınmasıyla da tanımlandığını hatırlatıyor. Ancak bu krizin içinde yenilenme olasılığı da yatmaktadır. Dolayısıyla, teknoloji hakkında eleştirel düşünmek, yaşamak, idrak etmek ve bağ kurmak üzerine yeniden düşünmeyi de gerektiriyor. Bu kitap, okuyucuları bu düşünceye yavaşça, dikkatle ve içinde yaşadığımız zamansal, mekânsal ve kültürel dünyalar hakkında
yenilenmiş bir farkındalıkla dalmaya davet ediyor.
Bu derleme çalışmasında yer alan yazılar Türkiye’deki akademik
yazında çalışmaları hak ettikleri bilimsel derinlikte ele alınmayan iletişim ve eleştirel kuramcıları teknoloji, kültür, zaman ve uzam kesişimde tartışırken bir yandan da bilgi üretenlerin birlikte eylemesine ve kolektif zekânın üretilmesine vesile oldu. Kuramcıların birlikte değerlendirilmesi
ve üretimin karşılıklı bağımlılığı, çalışmayı yavaşlattı. Ancak, yukarıda da ifade edildiği üzere, derlemenin ve derlemeye yazıları ile katkı veren akademisyenlerin çağın ruhunu oluşturan “hız”a karşı duruşu, birlikte üretmeye ve yeniden öğrenme sürecine açık olmaya temellenmekteydi.
Hız toplumunda verinin ve verileştirmenin beğeniden ve duygulanımlara değin kendimiz ve toplumsal çevremizle kurduğumuz ilişkileri etkilediği
bu dönemde, yeni iletişim araçlarının zaman ve uzam algımız ile bunların düzenlenmesi üzerindeki rollerini Mumford, Ellul, Postman, Meyrowitz, Carey, Poster, Han, Rosa ve Cray üzerinden tartışmak, güncel olgular ve sorunların tarihsel sürekliliğini göstermesi açısından da önemli. Bu
anlamda derlemenin tüm yazıları bu düşünürlerinin iletişim teknolojilerinin zamanı hızlandırmasının, uzamı daraltmasının ve yahut erişilebilir kılmasının insanın tahayyül dünyasında, bilişinde, hikaye anlatıcılığında, toplumsal dayanışma ve ahlaki değerlerde yarattığı olumsuz etkileri alması da manidar.